όταν όλοι μοιραζόμαστε έχουμε όλοι περισσότερα.

Σάββατο, 7 Μαΐου 2011

Αντόρα Σβίτακ: Τι μπορούν να μάθουν οι ενήλικες από τα παιδιά.

Η 12 χρονη Αντόρα Σβίτακ είναι ένα παιδί "θαύμα". Σε ηλικία 7 χρονών έγραψε το πρώτο της βιβλίο και είναι η νεαρότερη δασκάλα στον κόσμο!


Παρακάτω είναι ο σύνδεσμος με το βίντεο της ομιλίας της στο TED - με ελληνικούς υπότιτλους-  και η μετάφρασή της.
Απολαύστε τη!






http://www.ted.com/talks/lang/gre/adora_svitak.html




Θα ήθελα να ξεκινήσω με μία ερώτηση: Πότε ήταν η τελευταία φορά που η συμπεριφορά σας χαρακτηρίστηκε παιδαριώδης; Για παιδιά σαν και μένα, ο χαρακτηρισμός της συμπεριφοράς μας ως παιδαριώδης μπορεί να είναι συχνό φαινόμενο. Κάθε φορά που έχουμε παράλογες απαιτήσεις,επιδεικνύουμε ανεύθυνη συμπεριφορά, ή παρουσιάζουμε οποιαδήποτε άλλα στοιχεία ενός κανονικού αμερικανού πολίτη, χαρακτηριζόμαστε ως παιδαριώδεις, κάτι το οποίο πραγματικά με ενοχλεί. Τελικά, ρίξτε μια ματιά σε αυτά τα γεγονότα:Ιμπεριαλισμός και αποικιοκρατία, παγκόσμιοι πόλεμοι, Τζορτζ Μπους. Αναρωτηθείτε: Ποιος είναι υπεύθυνος; Οι ενήλικες.
Ας δούμε τώρα τι έχουν κάνει τα παιδιά. Η Άννα Φρανκ αγγιξε εκατομμύρια με τη συγκλονιστική μαρτυρία της για το Ολοκαύτωμα, ο Ρούμπυ Μπρίτζες βοήθησε να σταματήσει ο ρατσιστικός διαχωρισμός στις Η.Π. Α, και, πιο πρόσφατα, ο Τσάρλυ Σίμσον βοήθησε να συγκεντρωθούν120.000 λίρες για την Αϊτή με το μικρό του ποδήλατο. Έτσι, όπως βλέπετε να αποδεικνύεται από τέτοια παραδείγματα, η ηλικία δεν έχει καμία σχέση με τον χαρακτηρισμό. Τα χαρακτηριστικά στα οποία αναφέρεται η λέξη παιδαριώδης εμφανίζονται τόσο συχνά σε ενήλικες που απαιτείται να εξοβελίσουμε ετούτη τη λέξη ηλικιακής προκατάληψης, όταν επικρίνουμε συμπεριφορέςπου σχετίζονται με την ανευθυνότητα και την ανορθολογική σκέψη.
Ύστερα πάλι, ποιος μπορεί να πει ότι ορισμένοι τύποι ανορθολογικής σκέψης δεν είναι ακριβώς εκείνο που επιζητεί ο κόσμος; Ίσως να είχατε μεγάλα σχέδια παλαιότερα, τα οποία διακόψατε, σκεφτόμενοι: Αυτό είναι αδύνατο ή αυτό κοστίζει πάρα πολύ ή αυτό δεν θα με ωφελήσει. Καλώς ή κακώς, εμείς τα παιδιά δεν κωλυόμαστε τόσο όταν σκεφτόμαστε λόγους που να εμποδίζουν τις πράξεις μας. Τα παιδιά μπορούν να είναι γεμάτα εμπνευσμένες προσδοκίες και ελπιδοφόρες σκέψεις, όπως η ευχή μου να μη μείνει κανείς πεινασμένος ή να ήταν όλα δωρεάν, πράγμα ουτοπικό. Πόσοι από εσάς ακόμη ονειρεύεστε με αυτόν τον τρόπο και πιστεύετε στις δυνατότητες πραγματοποίησης; Ορισμένες φορές η γνώση της ιστορίας συνάμα οι προηγούμενες αποτυχίες των ουτοπικών ιδανικών μπορεί να μας δυσκολεύουν,διότι γνωρίζετε πως αν όλα ήταν δωρεάν, τα αποθέματα τροφής θα εξαντλούνταν, θα σπάνιζαν και θα οδηγούμασταν στο χάος. Από την άλλη μεριά όμως, εμείς τα παιδιά εξακολουθούμε να ονειρευόμαστε την τελειότητα. Και αυτό είναι καλό, διότι εάν θέλουμε να πραγματοποιήσουμε κάτι,πρέπει πρώτα να το ονειρευτούμε.
Πολυτρόπως, η τόλμη μας να ονειρευόμαστε βοηθά στην επέκταση των ορίων των δυνατοτήτων. Για παράδειγμα, το Μουσείο Γυαλιού στην Τακόμα της Ουάσινγκτον, την πολιτεία καταγωγής μου - Ζήτω η Ουάσινγκτον - (Χειροκρότημα) έχει ένα πρόγραμμα που λέγεται, Τα Παιδιά Σχεδιάζουν Γυαλί, όπου παιδιά φτιάχνουν δικά τους σχέδια υαλοτεχνίας.Τώρα, ο φιλοξενούμενος καλλιτέχνης είπε ότι πήραν κάποιες από τις καλύτερες ιδέες τους από το πρόγραμμα, επειδή τα παιδιά δεν σκέφτονται τους περιορισμούς στο φύσημα του γυαλιού σε συγκεκριμένα καλούπια. Απλά έχουν καλές ιδέες.Όταν εσείς σκέφτεστε το γυαλί, ίσως να σκέφτεστε τα πολύχρωμα σχέδια Τσιχούλι ή ίσως Ιταλικά βάζα,όμως τα παιδιά προκαλούν τους υαλοτέχνες να τα ξεπεράσουν, βάζοντάς τους στο βασίλειο των ερωτοχτυπημένων φιδιών ή των μπέικον-παιδιών, που βλέπετε έχουν την "ματιά-κρέας". (Γέλιο)
Τώρα, η εγγενής σοφία μας δεν χρειάζεται να είναι γνώση εκ των έσω. Τα παιδιά μαθαίνουν αρκετά από τους ενήλικες και έχουμε πολλά να μοιραστούμε.Νομίζω πως οι ενήλικες πρέπει να αρχίσουν να μαθαίνουν από τα παιδιά. Τις περισσότερες ομιλίες μου τις κάνω μπροστά σε εκπαιδευτικό κοινό,δασκάλους και μαθητές και μου αρέσει αυτή η αναλογία. Δεν θα έπρεπε να είναι ένας δάσκαλος στην κεφαλή της τάξης ορίζοντας στους μαθητές τι να κάνουν. Οι μαθητές θα έπρεπε να διδάσκουν τους δασκάλους τους. Η μάθηση μεταξύ ενηλίκων και παιδιών θα έπρεπε να είναι αμοιβαία. Η πραγματικότητα, δυστυχώς, είναι λίγο διαφορετική και αφορά κυρίως την εμπιστοσύνη ή την απουσία της.
Αν δεν εμπιστεύεσαι κάποιον, του βάζεις περιορισμούς, σωστά; Αν αμφισβητώ την ικανότητα της μεγαλύτερης αδερφής μου να μου επιστρέψει το επιτόκιο 10% που καθόρισα στο τελευταίο της δάνειο, θα παρακρατήσω την ικανότητά της να μου πάρει περισσότερα χρήματα έως ότου μου τα επιστρέψει.(Γέλιο) Αληθινή ιστορία, παρεμπιπτόντως. Οι ενήλικες φαίνεται πως έχουνμια επικυρίαρχη περιοριστική αντιμετώπιση προς τα παιδιά από κάθε "μην το κάνεις αυτό", "μη κάνεις εκείνο" του σχολικού εγχειριδίου, μέχρι περιορισμούς στη χρήση του διαδικτύου στο σχολείο. Όπως δείχνει η ιστορία, τα καθεστώτα γίνονται καταπιεστικά όταν είναι επίφοβη η διατήρηση του ελέγχου. Και παρόλο που οι ενήλικες μπορεί να μην έχουν φτάσει στο επίπεδο των απολυταρχικών καθεστώτων, τα παιδιά έχουν καθόλου, ή πολύ λίγο, λόγο στη δημιουργία των κανόνων, όταν θα έπρεπε να υπάρχει αμοιβαία αντιμετώπιση, εννοώντας ότι ο πληθυσμός ενηλίκων θα έπρεπε να μαθαίνει και να εισακούει τις επιθυμίεςτου νεότερου πληθυσμού.
Τώρα, αυτό που είναι χειρότερο από τον περιορισμό είναι ότι οι ενήλικες συχνά υποτιμούν τις ικανότητες των παιδιώνΛατρεύουμε τις προκλήσεις, αλλά όταν οι προσδοκίες είναι χαμηλές, πιστέψτε με, θα βαλτώσουμε. Οι δικοί μου γονείς είχαν μόνο υψηλές προσδοκίες από την αδερφή μου και εμένα. Εντάξει, δεν μας είπαν να γίνουμε γιατροί ή δικηγόροι ή κάτι παρεμφερές, όμως ο μπαμπάς μου μας διάβαζε για τον Αριστοτέλη και πρωτοπόρους μαχητές μικροβίων όταν τα υπόλοιπα παιδιά άκουγαν το"Χαρωπά τα δυό μου χέρια τα χτυπώ". Εντάξει, το έχουμε ακούσει και αυτό, αλλά οι "Μαχητές μικροβίων" σκίζουν. (Γέλιο)
Μου άρεσε να γράφω από τα τέσσερά μου χρόνια και όταν έγινα έξι η μαμά μου μού έφερε ένα λάπτοπ με ενσωματωμένο το Γουόρντ της Μάικροσοφτ. Σε ευχαριστώ Μπιλ Γκέιτς και σ' ευχαριστώ Μαμά.Έγραψα περισσότερες από 300 μικρές ιστορίες σε εκείνο το μικρό λάπτοπ και ήθελα να τα εκδώσω.Αντί να χλευάσουν αυτή την ιδιοτροπία, ότι ένα παιδί ήθελε να εκδοθεί, αντί να πουν περίμενε μέχρι να μεγαλώσεις, οι γονείς μου με υποστήριξαν. Αρκετοί εκδότες δεν ήταν αρκετά ενθαρρυντικοί. Ένας μεγάλος εκδότης παιδικών βιβλίων ειρωνικά είπε ότι δεν συνεργάζονται με παιδιά. Εκδότης παιδικών βιβλίων που δεν συνεργάζεται με παιδιά; Δεν ξέρω, αλλά σαν να απομονώνετε ένα μεγάλο πελάτη εκεί. Όμως, ένας εκδότης, οι εκδόσεις Άκτσιον,ήθελαν να κάνουν το βήμα και να με εμπιστευτούν και να ακούσουν αυτά που είχα να πω. Εξέδωσαν το πρώτο μου βιβλίο, "Ιπτάμενα Δάχτυλα" - το βλέπετε εδώ - και από εκεί ξεκίνησαν: ομιλίες σε εκατοντάδες σχολεία, χαιρετισμοί σε χιλιάδες εκπαιδευτικούς, και τελικώς, σήμερα, να μιλάω σε εσάς.
Εκτιμώ την προσοχή σας σήμερα, διότι για να δείξεις ότι πραγματικά ενδιαφέρεσαι, ακούς. Όμως υπάρχει ένα πρόβλημα σε αυτή τη ρόδινη εικόνα των παιδιών να είναι πολύ καλύτερα από τους ενήλικες. Τα παιδιά μεγαλώνουν και γίνονται ενήλικες όπως εσείς. (Γέλιο) Ή ακριβώς όπως εσείς, αλήθεια;Ο σκοπός είναι να μη μετατραπούν τα παιδιά στο δικό σας τύπο ενήλικα, αλλά να γίνουν καλύτεροι ενήλικες από ότι γίνατε εσείς, πράγμα που δεν είναι τόσο προκλητικό λαμβάνοντας υπόψιν τα διαπιστευτήριά σας, όμως ο τρόπος που συμβαίνει η πρόοδος είναι καθώς νέες γενιές και νέες εποχές μεγαλώνουν και αναπτύσσονται και γίνονται καλύτερες από τις προηγούμενες. Είναι ο λόγος που δεν είμαστε πια στο Μεσαίωνα. Άσχετα με το ποια είναι η θέση σας στη ζωή , είναι επιτακτικό να δημιουργείτε ευκαιρίες στα παιδιά έτσι ώστε να μεγαλώσουμε και να σας εντυπωσιάσουμε. (Γέλιο)
Ενήλικες και φίλοι TEDστερς, πρέπει να ακούτε και να μάθετε από τα παιδιά να μας εμπιστεύεστε και να περιμένετε περισσότερα από εμάς. Πρέπει να μας ακούσετε σήμερα, διότι θα είμαστε οι ηγέτες του αύριο, το οποίο σημαίνει πως εμείς θα σας φροντίζουμε όταν θα είστε γέροι και ξεμωραμένοι. Όχι, αστειεύομαι. Όχι, αλήθεια, εμείς θα είμαστε η επόμενη γενιά, εκείνοι που θα πάνε αυτόν το κόσμο μπροστά. Και σε περίπτωση που δεν πιστεύετε πως αυτό έχει νόημα, θυμηθείτε πως η κλωνοποίηση είναι εφικτή και σημαίνει πως πρέπει να ξαναπεράσετε την παιδική ηλικία, στην οποία περίπτωση, θα θέλετε να εισακουστείτε όπως η δική μου γενιά. Ο κόσμος χρειάζεται ευκαιρίες για νέους ηγέτες και νέες ιδέες. Τα παιδιά χρειάζονται ευκαιρίες για να ηγηθούν και να πετύχουν. Είστε έτοιμοι για την πρόκληση; Διότι τα προβλήματα του κόσμου δεν θα έπρεπε να είναι κειμήλια της ανθρώπινης οικογένειας.

Τετάρτη, 4 Μαΐου 2011

Το πρώτο μάθημα.

Οκτώβρης 2008.


Αφού προηγήθηκε η συζήτηση για το σημείο  και έσπασε ο πάγος, εμφάνισα μια κόλλα Α3 μαύρη δυο άσπρες ξυλομπογιες και  ζήτησα από την Π. (9 ετών )  και τον Π. (10 ετών) να κάνουν ο καθένας από  ένα σημείο στο χαρτί .


Δειλά, άπλωσαν το χέρι και πάτησαν από μια άσπρη τελεία στο χαρτί, ακριβώς μπροστά τους.


Ωραία. Τώρα άλλο ένα. Τους ζήτησα.


Άλλες 2 τελείες δίπλα στις προηγούμενες. Μπροστά τους...


Ωραία...Κι άλλο ένα ακόμη παρακαλώ.


Κι άλλο ένα..., κι άλλο ένα...


Και έτσι κύλισε αρκετά η ώρα, μέχρι που άρχισαν να απλώνονται και να σταυρώνουν πια τα χέρια τους γελώντας, πατώντας τελείες ο ένας στο "χώρο" του αλλουνού!


Όταν πια το χαρτί γέμισε από τελείες, είπα,


Στοοοοοοοπ. Σταματήστε. Σηκωθείτε και κοιτάξτε τι φτιάξατε...


Σήκωσα την κόλλα και  δεν θα ξεχάσω ποτέ τα μάτια τους πως άνοιξαν, ταυτόχρονα σχεδόν!


Ο ουρανός με τ' άστρα. 
Δια χειρός...







Vija Celmins
 Night Sky #20, 1999
 Charcoal on acrylic basecoat paper, 57,2 x 64,7 cm
 Kunstmuseum Winterthur, permanent loan of the Galerieverein, Freunde des Kunstmuseums Winterthur, 2001
 © Vija Celmins


Και να σκεφτεί κανείς ότι τον παραπάνω πίνακα μόλις τώρα - εννοώντας κυριολεκτικά!-  τον ανακάλυψα... όπως και την καλλιτέχνη!


Να ναι καλά το ίντερνετ...


Κυριακή, 1 Μαΐου 2011

Το γράμμα του Οδυσσέα.


Γεια σας,

είμαι ο Οδυσσέας και έχω ένα δωμάτιο στο χρώμα του ουρανού. 


Το έβαψε έτσι η μαμά μου γιατί είπε ότι όταν περνάμε εμείς οι άνθρωποι πολύ καιρό ανάμεσα σε 4 τοίχους, χάνουμε το μυαλό μας. 
Μα πως το χάνουμε; 
Αφού δεν είναι μέσα στο κεφάλι μας που είναι κλειστό από παντού ; 
Είναι έκφραση μου είπε, που σημαίνει ότι χάνουμε την αίσθηση της πραγματικότητας.

Α, και τι είναι η πραγματικότητα; 


Έλα να σου δείξω, μου είπε η μαμά μου και βγήκαμε έξω στο μπαλκόνι, που είμαστε τυχεροί μου είπε, γιατί έχουμε βεράντα και δεν έχουμε τίποτα πάνω από το κεφάλι μας και άπλωσε μια κουβέρτα κάτω και μου είπε να ξαπλώσουμε ανάσκελα.

Κοίτα, μου είπε, στον ουρανό τα σύννεφα γυρίζουν γύρω από τη γη που είναι μια μπάλα, 

ξέρει η μαμά ότι μου αρέσουν πολύ οι μπάλες και κάθε φορά που βγαίναμε έξω μου το έλεγε αυτό, αλλά δεν το καταλάβαινα εύκολα, γιατί όλα μου φαίνονταν να απλώνονται τριγύρω και όχι να είναι πάνω σε μια μπάλα...


Σκέψου λοιπόν ότι είσαι πάνω σε μια μπάλα που κρέμεται στον αέρα.
Μου είπε να κλείσω τα μάτια για να σκεφτώ καλύτερα...

Είναι αλήθεια ότι πιο εύκολα μπορούσα να φανταστώ ότι το φεγγάρι είναι μια μπάλα γιατί το βλέπω στον ουρανό και φωτίζει. 



Τέλος πάντων αφού πέρασε λίγη ώρα, μου είπε, αυτή είναι η πραγματικότητα, όχι οι τοίχοι που βλέπουμε κάθε μέρα...

Γι αυτό κι εγώ τώρα πολλές φορές, όπου και να είμαι μπορώ να δω τα πάντα διάφανα και τη μπάλα κάτω από τα πόδια μου πολύυυυ πολύ μεγάλη, αλλά και τόσο μικρή που να είναι κάπου στον αέρα, να γυρίζει γύρω γύρω από τον μεγάλο ήλιο, που είναι κι αυτός μια μπάλα ,που γυρίζουν γύρω της και άλλες μπάλες, άλλες πιο μικρές κι άλλες πιο μεγάλες από τη γη μας και όλοι μαζί γυρίζουμε γύρω γύρω από το κέντρο του γαλαξία μας, που είναι ένας από τους πολλούουουους γαλαξίες που υπάρχουν. 

Και νιώθω πολύ μεγάλος. 

Όχι σε ηλικία αλλά σε μέγεθος!

Νιώθω σαν να απλώνομαι εγώ μέχρι τις άκρες του γαλαξίας μας και βλέπω τους άλλους γαλαξίες μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι!


Όταν μια φορά την ρώτησα, πού χωράνε όλα αυτά μανούλα;


Στην αγκαλιά του Θεού, μου είπε και με πήρε αγκαλιά χαμογελώντας.


Αυτά είχα να πω και ευχαριστώ που με διαβάσατε μέχρι εδώ.


Οδυσσέας.


-Όχι αυτός της Τροίας αν και ήταν πολύ σπουδαίος άνθρωπος όπως λέει η μαμά που γιαυτό της άρεσε το όνομα...-



(Σημείωση: το γράμμα αυτό γράφτηκε από τη μητέρα μιας και ο Οδυσσέας ήταν μόλις 2,5 χρονών. Με την ελπίδα πάντα ότι θα του εμφυσηθούν τα νοήματα..)